Bijdrage – Uitvaart van het Holoceen

Tijdens de Uitvaart van het Holoceen, dat op 14 november 2019 werd georganiseerd in De Duif  door Ambassade van de Noordzee, mocht ik afscheid nemen van dit geologische tijdperk.

Kijk hier mijn bijdrage terug, beluister hier de reportage van Vroege Vogels

Metropolis M schreef over mijn bijdrage:

“Nu is het aan een aantal schrijvers, filosofen, kunstenaars en andere publieke figuren om afscheid te nemen. Filosoof Evanne Nowak levert als eerste spreker van de persoonlijke afscheidsrituelen meteen het grootste catharsismoment. Haar krachtige speech was diep emotioneel en genuanceerd. Ze neemt afscheid van de Lonely Planet van IJsland en niet alleen omdat de gletsjers daar nu in rap tempo verdwijnen en die ceremonieel begraven worden, zoals ook hier in de kerk met het Holoceen gebeurt, maar ook omdat het idee dat Lonely Planet uitdraagt, dat het paradijs er voor ons is en dat het daarom oké is om ernaartoe te vliegen, in de prullenbak moet. Er bestaat niet zoiets als een recht om al die plekken te bezoeken, zeker niet ten koste van de wereld. Novak vertelt hoe ze dagelijks woeste, wanhopige boeren spreekt en grootouders met immense schuldgevoelens. Een jonge inwoner van een eilandengroep in de Stille Oceaan waarvan de voorspellingen zeggen dat ze weldra onder zeespiegelniveau zullen liggen, zei haar woedend: ‘Gaan jullie dan nu ook alvast een begrafenis voor ons organiseren?’

Haar verhaal raakte een snaar bij mijzelf en veel mensen om me heen. Ik denk aan het gevoel dat heerst bij vrienden: willen we wel kinderen op deze wereld zetten? Wat voor humanitaire rampen gaan wij nog zien en meemaken in de komende decennia, hier in Nederland en elders? Voor en achter me zie ik ogen waarachter tranen broeien. Er zindert een gevoel van saamhorigheid door de zaal en even denk ik dat we elkaar misschien wel in de armen zullen vallen – straks, elkaar troosten, al die vreemden die samen rouwen in een Amsterdamse kerk, elk met ons eigen maar toch gedeelde verdriet.”

 

Uitvaart van het Holoceen

Bijdragen van: Abdelkader Benali, Frank Bloem, Eva Line de Boer, Axel Coumans, Ibelisse Guardia Ferragutti, Harpo ‘t Hart en Evanne Nowak

 

Geen twijfel mogelijk, van ecologie word je gek; dat moet ons uitgangspunt zijn. Niet om onszelf zo nodig te behandelen, maar alleen om te leren voortleven zonder te worden meegesleept door ontkenning, of door hybris, of door depressie, of door hoop op een redelijke oplossing, of door een vlucht in de woestijn. Er is geen genezing voor het toebehoren aan de wereld. Maar met voldoende behandeling kunnen we in elk geval genezen van de waan dat we er niet aan toebehoren. […] We zouden dus een zorgtraject moeten ontdekken – maar zonder daarbij de pretentie te hebben al te snel genezing te vinden.”

– Bruno Latour, Oog in oog met Gaia

Het Holoceen loopt op zijn eind. We zeggen vaarwel tegen een tijdperk waarin de Noordzee en Nederlandse kustlijn zijn gevormd en betreden een wereld waarin de mens is uitgegroeid tot een vormende en ontwrichtende kracht van geologische proportie. Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en antidemocratische bewegingen laten zien dat een nieuw periode is aangebroken. Het is tien voor twaalf wordt er gezegd, andere zeggen dat het al te laat is. Te midden van alle bezorgdheid en angst creëert de Ambassade van de Noordzee een rustpunt. Hoe neem je afscheid van zoiets groots als een geologisch tijdsgewricht? Met een heilzaam afscheidsritueel in De Duif maakten we ruimte en tijd voor bezinning, persoonlijke verhalen en lieten we de dingen waarvan we afscheid nemen zelf aan het woord.

Perspectieven op het Holoceen

In 2008 stelde de International Commission on Stratography voor om het Holoceen na 11.700 jaar als afgelopen te beschouwen. Maar waar het Holoceen eindigt en waar we precies afscheid van nemen, hangt maar net van je perspectief af. Voor veel niet-mensen eindigde het Holoceen misschien wel al 8000 jaar geleden, met de start van de landbouw. Voor de inheemse Amerikaanse bevolking wellicht met de Europese kolonisatie in 1492 en voor westerse landen met het industriële tijdperk. Ieder kent zijn eigen Holoceen en eigen verlies. Heimelijk verlangen we wel eens terug naar uitbundige biodiversiteit, menselijke volmaaktheid, onbegrensde groei of relatieve zorgeloosheid.

Programma Uitvaart van het Holoceen

De ceremonie in De Duif werd begeleid door performancekunstenaar en shamanistic practitioner Ibelisse Guardia Feragutti. Zij ging ons voor in het vinden van nieuwe rituelen die vreemde dingen als geologische tijdschalen en sprekende dingen invoelbaar maakte. We richtten ons eigen monument op en er was ruimte voor persoonlijke verhalenSchrijver Abdelkader Benali en filosoof Evanne Nowak namen tijdens de uitvaart afscheid van een ding dat voor hen het Holoceen symboliseert en iedereen was welkom hen hierin te volgen. Via geluidskunstwerken lieten Axel Coumans en Harpo ’t Hart de stem van de Holocene Noordzee klinken en geurkunstenaar Frank Bloem ontwikkelde een serie geuren die herinneringen oproepen aan voorbije tijden. Zo kwam er een parade voorbij van de dingen die ons voor even dichterbij het Holoceen brachten, waarna we ze ook weer lieten gaan.

PHOTO-2019-11-15-16-53-04

 

maxresdefault

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s